Lesskilningur

Lesskilningur er undirstaða alls náms!

Í stuttu máli: Það að geta lesið og skilið hvað maður er að lesa er undirstaða alls náms!

Þegar ég vinn með lesskilning þá finnst mér gott að skipta honum upp í þrjú þrep.

ÞREP 1.

Nemendur lesa orð eða stuttar setningar og skilja hvað þeir eru að lesa. Þrep 1 er þá grunnurinn, að nemandi les og skilur hvað hann er að lesa. Það er ekki verið að spyrja út í textann, einungis verið að vinna með orð sem nemandinn les.

Hérna eru dæmi um verkefni sem ég myndi flokka sem þrep 1 lesskilning.

orð + myndir: https://fjolbreyttkennsla.files.wordpress.com/2019/07/orc3b0-og-myndir.pdf

gerðu hring utan um rétt orð: https://fjolbreyttkennsla.files.wordpress.com/2019/08/gerc3b0u-hring-utan-um-rc3a9tt-orc3b0.pdf

lesum og límum: https://fjolbreyttkennsla.files.wordpress.com/2019/07/lesum-og-lc3admum.pdf

lesa, skrifa, teikna: https://fjolbreyttkennsla.files.wordpress.com/2019/07/copy-of-lesa-skrifa-teikna.pdf

lesum og litum: https://fjolbreyttkennsla.files.wordpress.com/2019/05/lesum-og-litum-1.pdf

ÞREP 2.

Hérna erum við að vinna með setningar og svörun, það er ekki einungis verið að vinna með skilningin heldur líka svörun frá nemanda – hann les setningu og svarar, og þar með sýnir hann skilning á efninu (alls ekkert flókið þegar ég reyni að hljóma fagleg) – í raun er ég að segja að nemandi les setningu og sýnir fram á skilninginn með því að svara

Hér eru dæmi um verkefni sem ég myndi flokka sem 2.þrep lesskilning.

Nemendur lesa setninguna og koma með svar/viðbrögð strax. Þau lesa ekki texta og svara svo spurningum eins og í “hefðbundnum” lesskilningi – heldur er ein setning tekin fyrir í einu, henni er svarað og svo er farið í næstu setningu. Þetta þrep af lesskilningi krefst þess ekki að nemendur skrifi til að sýna fram á skilning, heldur lesa þeir og fylgja ákveðnum fyrirmælum.

lesskilningur: málörvun + orðaforði: https://fjolbreyttkennsla.files.wordpress.com/2019/05/lesskilningur-mc3a1lc3b6rvun.pdf

lesskilningur: skoðaðu myndina og svaraðu spurningunni https://fjolbreyttkennsla.files.wordpress.com/2019/09/skoc3b0ac3b0u-myndina-og-svarac3b0u-spurningum-1.pdf

ÞREP 3

Á þessu þrepi erum við farin að vinna með texta og svara spurningum, þessi “hefðbundni” lesskilningur.
Hér eru dæmi um lesskilning sem ég myndi flokka sem þrep 3.

Nemandi les ákveðið magn af texta og svarar svo spurningu/spurningum út frá textanum. Fyrir þá sem eru lengra komnir er hægt að þyngja verkefnið aðeins t.d. með því að hvetja nemendur til að svara í heilum setningum – eða fá þau til að ígrunda textann enn frekar.

lesskilningur: persónufornöfn, litir og fatnaður: https://fjolbreyttkennsla.files.wordpress.com/2019/05/lesskilningur.pdf

lestur, ritun, lesskilningur – nemendur lesa textann, svara spurningu og skrifa upp textann (ég mæli með að prenta þessi skjöl í booklet-stillingu) https://fjolbreyttkennsla.files.wordpress.com/2019/05/heimalestur-1.pdf
https://fjolbreyttkennsla.files.wordpress.com/2019/05/heimalestur-2.pdf
https://fjolbreyttkennsla.files.wordpress.com/2019/05/heimalestur-3.pdf

_____________________________________________________________________

Með því að hugsa um lesskilning á þessum þremur þrepum, þá er hægt að koma til móts við mjög breiðan hóp nemenda þegar verið er að vinna með lesskilning – hér er tekið tillit til þess hvar í lestrarferlinu nemendur eru staddir og allir fá efni við hæfi.

stafainnlögn

Hér eru fjölbreytt og skemmtileg verkefni sem hægt er að nota samhliða stafainnlögn.

Verkefnin leggja áherslu á að þekkja nafn og hljóð bókstafsins, þjálfar fínhreyfingar og fyrsta hljóð í orði. Ég skipti verkefnunum í tvo hluta, annars vegar áþreifanleg verkefni (hands-on) og hins vegar skrifleg verkefni. Verkefnin má finna hér á síðunni undir “Bókstafir”.

leir

Að leira bókstafi er góð æfing fyrir alla, sérstaklega börn sem eiga í erfiðleikum með að muna hvernig stafurinn lítur út.

Mynd frá Fjölbreyttar kennsluaðferðir fyrir fjöruga krakka.
Mynd frá Fjölbreyttar kennsluaðferðir fyrir fjöruga krakka.
Mynd frá Fjölbreyttar kennsluaðferðir fyrir fjöruga krakka.

______________________________________________________________________

Ég nota leirmottur mikið í minni kennslu með nemendum. Mér finnst gott að geta gripið í leir þar sem börn eru oftast mjög hrifin af því að fá að leira og læra með höndunum. Það er líka hægt að nota töflutúss á motturnar.

Hérna eru nemendur að þjálfa stafaþekkingu, hljóð bókstafanna og fínhreyfingar.

Á mottunum er bæði há- og lágstafur, og eru bókstafirnir annaðhvort grænir eða rauðir – fer eftir því hvort bókstafurinn sé sam- eða sérhljóði.

Leirmottur stafrófið: https://fjolbreyttkennsla.files.wordpress.com/2019/07/copy-of-leirmottur-stafrc3b3fic3b0-1.pdf?fbclid=IwAR0yEFf7GVeeru964EAn8LY5HdpYFOqMmo9vN7Zpz6kIR3c4ZiHqpa9D5f4

Hér er önnur útgáfa af leirmottum með bókstöfum – Nemendur segja nafn og hljóð bókstafsins, því næst lesa þeir orðið og leira/teikna það sem vantar á myndina.

leirmottur – stafrófið https://fjolbreyttkennsla.files.wordpress.com/2019/08/leirmottur-stafrc3b3fsmotta.pdf

___________________________________________________________________________

Það er hægt að nota margt fleira en leir til að móta bókstafi, t.d. pípuhreinsir, íspinnastangir, smáhlutir, pinnabretti og kubba.

Mynd frá Fjölbreyttar kennsluaðferðir fyrir fjöruga krakka.
pípuhreinsir
pinnabretti
íspinnastangir
Mynd frá Fjölbreyttar kennsluaðferðir fyrir fjöruga krakka.
lítil strokleður
kubbar

________________________________________________________________________

spil

Á pinterest má finna mikið af bókstafaspilum sem gaman er að spila. Hérna eru nokkur sem ég hef notað í kennslunni hjá mér

Fyrsta hljóð í orði

Ég hef búið til mikið af verkefnum þar sem verið er að vinna með fyrsta hljóð í orði. Hægt er að nálgast þau hérna á síðunni

https://fjolbreyttkennsla.is/fyrsta-sidasta-hljod-i-ordi/

Þegar ég kenni bókstafina þá legg ég áherslu á bæði fjölbreytni og endurtekningu. Inná facebook síðunni er hægt að skoða fleiri fjölbreytt verkefni undir möppunni “bókstafir”.

Stafrófið

það er mikilvægt að hafa greiðan aðgang að stafrófinu í kennslustofunni, þá er auðvelt að benda nemendum á hvernig bókstafirnir líta út.

Hérna eru spjöld og veggspjöld sem ég nota í minni kennslu

https://fjolbreyttkennsla.is/stafrofid/

Skólabyrjun #3 – Markmiðasetning og framfarir.

Markmið

Mér finnst mjög gott að láta nemendur setja sér markmið í byrjun skólaársins, það gerir þá virkari þátttakendur í náminu sínu og meðvitaðri um hvað þeir eru að læra og hvers vegna.

Með því að fara í gegnum markmiðasetningu með krökkunum þá fæ ég góða innsýn í áhugasvið þeirra, hugsunarhátt og viðhorf gagnvart skóla og námi.

Markmiðin eru jafn ólík eins og þau eru mörg – og leiðirnar að markmiðunum eru líka ólíkar.

Sonur minn setti sér markmið í fyrra um að læra meira um risaeðlur.

Við tókum þessu markmiði að sjálfsögðu mjög alvarlega og mikill tími fór í að lesa hinar ýmsu bækur um risaeðlur og horfa á risaeðlumyndir. Við mæðgin gerðum líka fjölbreytt verkefni, m.a. röðuðum við risaeðlunum hans eftir raunstærð þeirra, merktum á landakorti hvar risaeðlubein hafa fundist og merktum á vegginn hans hversu stórar risaeðlurnar voru.

Í skólastofunni hafa nemendur sett sér markmið eins og “ég vil læra að lesa fyrir jól” og “ég vil kunna að telja uppá 100” – Ef markmiðið er mjög flókið eða ég sé framm á að nemandinn er ekki að fara að ná þessu markmiði, þá brýt ég það niður í nokkrar einingar og við byrjum á einni einingu í einu – svo er gott að geta minnt á markmiðið og því hef ég haft það sýnilegt í bókunum þeirra – og það er alltaf mikil gleði þegar markmiði er náð!


Framfarir

Að fylgjast með framförum nemenda er eitt af því skemmtilegasta við starfið mitt! Það er mikilvægt að leggja grunninn strax í byrjun, t.d. fylgjast með stafaþekkingunni og leggja fyrir nemendur stöðumat – prófa svo að leggja stöðumatið aftur fyrir nokkrum vikum seinna og sjá þá hvort að kennslan hafi skiljað tilsettnum árangri eða hvort þurfi að breyta um taktík í kennslunni.

Hérna er dæmi um hvernig ég fylgist með framförum. Þessi nemandi vera að þjálfa sig að skrifa og lesa stutt orð. Einu sinni í mánuði las ég upp sömu orðin og hann skrifaði þau, þarna gat ég séð hvort að kennslan væri að virka fyrir þennan tiltekna nemanda. Þetta sýnir mér líka hvernig skriftin þróast hjá nemandanum.

Þetta skjal nota ég líka mikið í kennslunni hjá mér, nemendur skrifa nafnið sitt einu sinni í mánuði og hægt er að fylgjast með framförum, hægt er að skoða rithöndina, hvort nemendur noti há- eða lágstafi, hvort nemendur skrifi fullt nafn, hluta úr nafninu sínu eða gælunafn.

Hérna er annað dæmi. Dóttir mín skrifaði nafnið sitt og teiknaði sjálfsmynd einu sinni í mánuði og það er yndislegt að sjá hvernig teikningarnar hennar þróast á einu ári. Hún hefur líka mjög gaman af því að skoða þetta sjálf.

Hér er texti sem nemandi las í sept. 2018 – hann las í eina mínútu og ég merkti við hversu langt hann komst á þessari mínútu. Ég sá að textinn var of þungur fyrir hann, svo ég lagði hann til hliðar, svo eftir áramótin þá fann ég textann aftur – lestrarpróf nemandans sýndu fram á að nemandinn var ekki bæta sig, en ég og umsjónarkennarinn fundum mikinn mun á lestrarhraða og öryggi nemandans og fannst það hálf fúlt að lestrarprófið sýndi ekki þessa bætingu. Hann les þennan texta hjá mér aftur, las í eina mínútu og ég merkti við hversu langt hann komst og viti menn! Þvílíkar framfarir , þið getið nú rétt ímyndað ykkur gleðina þegar ég gat sýnt foreldrunum þessar flottu framfarir.

Til þess að geta fylgst markvisst með framförum, þá mæli ég með að setja dagsetningu á öll verkefni!


Markmiðið mitt: https://fjolbreyttkennsla.files.wordpress.com/2019/08/markmic3b0ic3b0-mitt-1.pdf

Nafnið mitt: https://fjolbreyttkennsla.files.wordpress.com/2019/08/svona-skrifa-c3a9g-nafnic3b0-mitt.pdf

janúar – desember: https://fjolbreyttkennsla.files.wordpress.com/2019/08/jan-des.pdf

Nú hef ég fjallað um þær aðferðir sem ég nota til að meta þekkingu í byrjun skólaársins – bókstafaþekkingu, stöðumat, markmiðasetningu og hvernig ég vil fylgjast með framförum.

Skólabyrjun #2

Ég ætla að halda áfram að fara yfir hvað mér finnst gott að byrja á að gera með mínum nemendum fyrstu dagana.

Fyrstu dagana nota ég til að kortleggja getu og áhuga nemendanna og plana svo kennsluna alfarið út frá því hvar börnin standa hverju sinni.

stöðumat (1)

Mér finnst mjög gott að leggja eins mörg fjölbreytt verkefni fyrir nemendur og ég get fyrstu dagana – því þannig næ ég að fara yfir marga námsþætti á stuttum tíma og fæ góða yfirsýn yfir getu þeirra.

Hérna er stöðumat sem ég hef sett upp eins og bingó. Ég nýti mér námsmarkmiðin í 1. og 2. bekk til að fylla í reitina. Það er t.d.hægt að nota bingóið í byrjun skólaársins til að kortleggja getu nemenda eða nota það af og til í gegnum skólaárið til að sjá framfarir barnanna. Einnig er hægt er að nýta bingóið við lok skólaársins til að meta getu nemenda fyrir námsmat. Foreldrar geta líka nýtt sér bingóið til að fylgjast með kunnátta barna sinna.

Hérna er hægt að nálgast þessi bingó

Leikskóli: https://fjolbreyttkennsla.files.wordpress.com/2019/08/1-1.png

íslenska: https://fjolbreyttkennsla.files.wordpress.com/2019/08/2-1.png

stærðfræði: https://fjolbreyttkennsla.files.wordpress.com/2019/08/3-1.png

námsmarkmið í íslensku
námsmarkmið í stærðfræði

Næstu daga ætla ég að pósta um hinar ýmsu aðferðir sem ég nota til að kortleggja þekkingu barnanna fyrstu dagana og svo ætla ég að fara yfir hver næstu skref eru þegar ég er búin að kortleggja.

Skólabyrjun #1

Jæja þá fer að styttast í að skólarnir byrji aftur eftir gott sumarfrí.

Ég ætla að fara yfir hvað mér finnst gott að byrja á að gera með mínum nemendum fyrstu dagana. Ég nota fyrstu dagana til að kortleggja getu og áhuga nemendanna og plana svo kennsluna alfarið út frá því hvar börnin standa hverju sinni.

Stafaþekking.

Ég byrja á því að skoða stafaþekkingu barnanna og merki á svona blað hvaða bókstafi við þurfum að þjálfa betur.

Það eru líklega einhverjir sem velta því fyrir sér af hverju ég merki við þá bókstafi sem barnið þarf að þjálfa, í stað þess að merkja þá bókstafi sem barnið kann. Ástæðan fyrir því er einföld:

Þar sem ég sé um sérkennsluna þá fæ ég oft á tíðum takmarkaðan tíma með hverju barni, þar af leiðandi fer mikið af kennslutímanum að bæta við þekkingu í stað þess að þjálfa þá þekkingu sem fyrir er. Auðvitað þjálfum við líka það sem við kunnum, en eins og staðan er núna þá fer tíminn aðallega í það að leggja inn nýja þekkingu – þar af leiðandi vil ég leggja áherslu á þá bókstafi sem við þurfum að læra

Með því að lita yfir þá bókstafi með áherslutúss, þá legg ég áherslu á þá stafi – læt þá poppa svolítið út, vera meira grípandi en hina bókstafina. #ofhugsun og þá fá þeir bókstafir sem við þurfum að þjálfa, meiri kennslutíma fyrir vikið.

Ég fer yfir stafaþekkingu barnanna að minnsta kosti einu sinni í mánuði og merki á svona blað í hvert skipti. Þá er mjög auðvelt að sjá framfarirnar, og þar sem þetta er svo sjónrænt þá eiga börnin mjög auðvelt með að fylgjast með sínum eigin framförum.

Hérna er hægt að nálgast skjalið: https://fjolbreyttkennsla.files.wordpress.com/2019/09/copy-of-c39ejc3a1lfa-c3beessa-stafi.pdf

Næstu daga ætla ég að pósta um hinar ýmsu aðferðir sem ég nota til að kortleggja þekkingu barnanna fyrstu dagana og svo ætla ég að fara yfir hver næstu skref eru þegar ég er búin að kortleggja.

Stöðumat / verkefni

Hér eru verkefnapakkar sem ég bjó til, þeir innihalda verkefni með undirstöðuatriðum í lestri og stærðfræði í 1.bekk

Ég hugsa þessi verkefni annars vegar sem stöðumat fyrir kennara til að sjá hvar nemandinn stendur, og hins vegar sem verkefni sem hægt er að grípa í t.d. þegar nemandinn er búinn að vinna í vinnubók og vantar ef til vill ítarefni.

Mér finnst mjög gott að hafa einhverja ákveðna grunnlínu þegar kemur að þekkingu nemandans sem fyrst þegar ég byrja að vinna með honum. Það er mikilvægt að vita hvar nemandinn stendur svo að hægt sé að byggja ofan á þekkingu hans. Ég hef oft stuttan tíma í einu með hverjum nemanda og því vil ég ekki eyða alltof miklum tíma í að kortleggja þekkinguna, heldur fá það bara sem fyrst á hreint hvað hann kann vel og hvað þarf að þjálfa betur.

Ég sé fyrir mér að þessi verkefnapakki geti gefið einhverja vísbendingu um stöðu nemandans og svo mun ég grípa í það ítarefni sem þarf eftir því hvar nemandinn þarf meiri aðstoð. Einnig er hægt að nota verkefnin til að sjá hvar styrkleikar nemandans liggja og þá er hægt að leyfa nemanda að vinna dýpri vinnu tengda styrkleikunum, það er svo gaman að geta stundum unnið hratt og vel, og finna til öryggis þegar kemur að verkefnavinnu.

Þeir nemendur sem ég vinn með hafa oft mikla löngun í að klára verkefni (jaa eins og allir aðrir nemendur) og ef þau eru sífellt að vinna þung verkefni sem eru yfir getu þeirra, þá finna þau sjaldnar þessa sigurtilfinningu að ná að klára. Þar af leiðandi legg ég áherslu á að nemendurnir séu ekki alltaf að kljást við verkefni þar sem þau þurfa að læra nýja hluti, heldur líka að þjálfa sig enn frekar í því sem þau kunna vel.

Hér eru verkefnapakkarnir.

Ég á – Hver á

Ég á – Hver á- spilin eru ein af mínum uppáhalds námsgögnum.

Mynd frá Fjölbreyttar kennsluaðferðir fyrir fjöruga krakka.

Fyrsta spjaldið er lagt út og svo skoða allir spilarar spilin sín og sá sem á apann leggur út sitt spil og svo koll af kolli þangað til síðasta spjaldið er lagt út.

Þessi aðferð þjálfar marga þætti náms, t.d. athygli, lestur, orðaforða, samskipti og það er hægt að yfirfæra þessa aðferð á næstum hvað sem er.

Mynd frá Fjölbreyttar kennsluaðferðir fyrir fjöruga krakka.

Ég hef t.d. notað þessa aðferð til að vinna með orðaforða, fleirtölu, samsett orð, rím, sjónrænan orðaforða, tölustafi, tugir og einingar osfrv. osfrv.

Hérna eru spil sem ég hef búið til en ég mæli líka með að fara á pinterest með leitarorðinu “I have – Who has” og þar er hægt að finna margar útfærslur af spilum með þessari aðferð.

Mynd frá Fjölbreyttar kennsluaðferðir fyrir fjöruga krakka.
Þessa útfærslu fékk ég senda frá öðrum kennara – Hérna er verið að vinna með 100 algengustu orðin.
Mynd frá Fjölbreyttar kennsluaðferðir fyrir fjöruga krakka.
Þessi útfærsla er líka frá öðrum kennara, hérna er verið að vinna með bókstafi.
Mynd frá Fjölbreyttar kennsluaðferðir fyrir fjöruga krakka.

Það er sýnikennsla á instagram-highligts hjá mér undir leikir og spil, þar er stutt myndbrot af okkur mæðgum spila með þessum spilum. http://www.instagram.is/fjolbreytt_kennsla

orðalistar

Ég lendi oft í því að verða alveg tóm þegar kemur að því að finna orð sem byrja á ákveðnum bókstöfum, það virðist ekki skipta máli hversu oft ég bý til stafaverkefni, ég lendi alltaf á vegg og hugmyndaflugið klárast!

Ég bjó til orðalista fyrir hvern bókstaf í stafrófinu og get þá gripið í listana þegar ég er að búa til verkefni eða að þjálfa ákveðna bókstafi í kennslunni.

Ég reyndi að nota bara nafnorð og helst orð sem auðvelt er að sýna myndrænt líka, listarnir eru að sjálfsögðu ekki tæmandi.

Ég stefni á að klippa listana út og festa saman með hring, þá er auðvelt að fletta þeim og finna bókstafinn sem verið er að vinna með hverju sinni.

námsmarkmið – námsmat

Núna eru margir kennarar að vinna að námsmati nemenda sinna. Hérna er eyðublað sem ég nota til að skila af mér mínum nemendum til umsjónarkennaranna eða til kennarana á næsta skólastigi – þetta eru öll námsmarkmiðin bæði í íslensku og stærðfræði, í 1. og 2. bekk.

Ég einfaldaði skalann og er bara með “hefur náð”, “verið að vinna að” og “skilningur ekki til staðar”. Mér finnst þægilegast að hafa þetta þrískipt og þetta hjálpar mér mikið að hafa góða yfirsýn yfir þekkingu og kunnáttu nemandans og að auki hef ég yfirsýn yfir þær áherslur sem eru í kennslunni.

Ég hef einnig nýtt þessi eyðublöð á teymisfundum með foreldrum þar sem farið er yfir heildarmarkmið skólaársins og hvar nemendur standa gagnvart þeim.

Hérna er afrit af skjalinu, þetta er excel skjal og ykkur er velkomið að taka út og setja inn markmið eins og hentar

Fjölbreyttar kennsluaðferðir fyrir fjöruga krakka.

Hér er vettvangur fyrir foreldra, kennara og aðra sem vinna með börnum að nálgast fjölbreytt námsefni.

Hér eru einungis skjöl til að hlaða niður, en ef áhugi er fyrir því að sjá námsefnið í notkun, fá hugmyndir hvernig hægt er að nýta þetta námsefni og annað efni – þá hvet ég ykkur til að kíkja á facebook-síðuna Fjölbreyttar kennsluaðferðir fyrir fjöruga krakka (http://www.facebook.com/kennsluadferdir) eða Instragram fjolbreytt_kennsla (http://www.instagram.com/fjolbreytt_kennsla).

Ef þið hafið einhverjar spurningar eða ábendingar er ykkur velkomið að hafa samband, tölvupóstfangið er hlnj50@rvkskolar.is